Nội dung chính
Kết quả bầu cử Hungary vừa qua đã tạo nên một cơn địa chấn chính trị khi Thủ tướng Viktor Orban chính thức thất bại, chấm dứt kỷ nguyên cầm quyền kéo dài 16 năm đầy tranh cãi.
Cuộc bỏ phiếu ngày 12/4 không chỉ là một sự thay đổi về nhân sự lãnh đạo, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ của cử tri Hungary về một hướng đi mới. Với số lượng người đi bỏ phiếu đạt mức kỷ lục, đa số người dân đã lựa chọn ủng hộ ông Peter Magyar – một chính trị gia trung hữu với đường lối thân Liên minh châu Âu (EU), đối lập hoàn toàn với tư duy dân tộc chủ nghĩa cực đoan của chính quyền tiền nhiệm.
Viktor Orban: Từ “người hùng dân tộc” đến vị thế đối lập
Ông Viktor Orban (62 tuổi) không phải là một cái tên xa lạ trên chính trường quốc tế. Từng là một trí thức trẻ sôi nổi thời Chiến tranh Lạnh, tốt nghiệp luật và từng nghiên cứu triết học chính trị tại Đại học Oxford, ông bắt đầu sự nghiệp thủ tướng từ năm 1998 khi chỉ mới 35 tuổi.
Sau quãng thời gian đối lập từ 2002 đến 2010, Orban trở lại nắm quyền với một chiến thắng áp đảo, từ đó tiến hành tái cấu trúc toàn diện hệ thống chính trị. Ông xây dựng cái gọi là “nền dân chủ phi tự do” thông qua việc sửa đổi hiến pháp và ban hành hàng loạt đạo luật thắt chặt kiểm soát. Đối với những người ủng hộ, ông là biểu tượng của lòng yêu nước; nhưng với giới phê bình, Orban đã biến Hungary thành một quốc gia độc đoán.
Hiện tại, kết quả sơ bộ cho thấy đảng Tisza của ông Peter Magyar có thể giành siêu đa số trong quốc hội. Điều này mở ra khả năng xóa bỏ những cải cách gây tranh cãi mà Orban đã thiết lập trong hơn một thập kỷ qua.
Mối liên kết chặt chẽ với Donald Trump và phe bảo thủ toàn cầu
Một trong những điểm đặc biệt trong sự nghiệp của Orban là khả năng xây dựng liên minh với các lãnh đạo cánh hữu trên thế giới. Ông được xem là “đồng minh chiến lược” của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người từng ca ngợi mối quan hệ Mỹ – Hungary đã đạt đến tầm cao mới dưới thời Orban.
Không chỉ có Trump, Orban còn nhận được sự ủng hộ từ những gương mặt bảo thủ sừng sỏ như Thủ tướng Ý Giorgia Meloni, bà Marine Le Pen (Pháp) và Alice Weidel (Đức). Sự gắn kết này dựa trên những quan điểm chung về:
- Kiểm soát nhập cư: Từ cuộc khủng hoảng 2015, Orban kiên quyết từ chối hạn ngạch tị nạn của EU để bảo vệ bản sắc Cơ đốc giáo.
- Giá trị truyền thống: Thu hẹp quyền lợi của cộng đồng LGBTQ+ và thúc đẩy tỷ lệ sinh thông qua các chính sách ưu đãi thuế, vay vốn lãi suất thấp.
Về địa chính trị, Orban duy trì một thế cân bằng đầy rủi ro: vừa là thành viên NATO, vừa giữ quan hệ mật thiết với Nga (nhà cung cấp năng lượng) và Trung Quốc (đầu tư mạnh vào pin và xe điện).
Những “điểm gãy” khiến đế chế Fidesz sụp đổ
Dù nỗ lực xây dựng hình ảnh “người bảo vệ hòa bình” và cáo buộc đối thủ muốn kéo Hungary vào cuộc xung đột Ukraine, Orban đã thất bại trong việc thuyết phục cử tri trước những áp lực thực tế về đời sống.
Phân tích sâu vào dữ liệu kinh tế, có thể thấy ba nguyên nhân chính dẫn đến thất bại này:
- Lạm phát phi mã: Kể từ tháng 2/2022, Hungary đối mặt với đợt lạm phát tồi tệ nhất trong toàn khối EU, khiến chi phí sinh hoạt và giá thực phẩm tăng vọt.
- Thu nhập thấp: Mức lương của người lao động Hungary nằm trong nhóm 3 nước thấp nhất trong 27 quốc gia EU, tạo nên sự bất mãn sâu sắc.
- Sự quay lưng của giới trẻ: Dù có nhiều chính sách hỗ trợ gia đình, thế hệ trẻ Hungary ngày càng khao khát sự thay đổi và không còn mặn mà với tư duy bảo thủ của Orban.
Khi thừa nhận thất bại, ông Orban chia sẻ: “Thời gian sẽ trả lời ý nghĩa của kết quả này đối với vận mệnh đất nước. Dù kết quả ra sao, chúng tôi vẫn sẽ tiếp tục phục vụ từ phe đối lập.”
Góc nhìn chuyên gia: Thất bại của Orban không đơn thuần là một cuộc thay đổi chính phủ, mà là tín hiệu cho thấy xu hướng dân tộc chủ nghĩa cực đoan đang vấp phải rào cản từ chính những áp lực kinh tế thực tế. Khi bụng đói, những khẩu hiệu về “bản sắc” không còn đủ sức nặng để giữ chân cử tri.
Bạn nghĩ sao về sự thay đổi quyền lực này tại Hungary? Liệu đây có là tiền đề cho một làn sóng xoay trục chính trị tại các quốc gia châu Âu khác? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận!