Nội dung chính
Loài cá kính viễn vọng Ấn Độ (Gigantura indica) – sinh vật sâu biển với đôi mắt to như ống kính và nụ cười rùng rợn, khiến người ta liên tưởng ngay đến những quái vật ngoài hành tinh trong phim ảnh.
Vẻ ngoài đáng sợ khiến người nhìn phải rùng mình
Dưới đáy sâu của các vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới, nơi áp lực nước lên tới hàng trăm lần so với mặt đất, cá kính viễn vọng Ấn Độ xuất hiện với bộ mặt kỳ lạ: đôi mắt to tròn giống ống kính, hàm răng sắc nhọn và một “nụ cười” rộng mở khiến bất kỳ ai cũng cảm thấy như đang nhìn vào sinh vật trong một bộ phim khoa học viễn tưởng.
Đôi mắt – ống kính sinh học
Đôi mắt của loài cá này không chỉ to mà còn được cấu tạo đặc biệt, cho phép phát hiện ánh sáng sinh học yếu ỏi và các dấu hiệu phát quang của con mồi trong môi trường hầu như tối hoàn toàn. Nhờ vậy, cá kính viễn vọng có thể săn mồi ngay cả ở độ sâu hơn 2.600 m, nơi ánh sáng mặt trời không còn tới.
Miệng rộng và hàm răng nhọn
Miệng của cá kính viễn vọng có thể mở ra tới mức bất ngờ, nhờ cấu trúc hàm không có xương cố định. Khi mở miệng, các hàm răng sắc nhọn lộ ra như một dải dao, tạo nên “nụ cười” rùng rợn. Điều này cho phép cá nuốt những con mồi lớn hơn cả cơ thể mình; dạ dày có khả năng giãn nở đáng kinh ngạc, thậm chí chứa được con mồi gấp đôi kích thước cá.
Cách săn mồi đặc biệt trong môi trường tối tăm
Ở độ sâu hơn 1.000 m, ánh sáng mặt trời hầu như không tới được. Cá kính viễn vọng dựa vào mắt siêu nhạy để phát hiện ánh sáng phát quang sinh học của các sinh vật khác. Khi phát hiện, nó nhanh chóng lao tới và mở miệng rộng để nuốt chửng con mồi.
Đặc biệt, dạ dày của cá có màu đen, giúp che giấu ánh sáng phát ra từ con mồi đã nuốt, tránh việc trở thành “đèn pin” thu hút các loài săn mồi khác.
Phương thức sinh sản lưỡng tính độc đáo
Cá kính viễn vọng là loài lưỡng tính đồng thời – mỗi cá thể đều có cả cơ quan sinh sản đực và cái. Khi trưởng thành, cá sẽ giải phóng trứng và tinh trùng vào nước, nơi một số ít sẽ gặp nhau và hình thành cá non.
Đặc điểm này giúp loài tồn tại trong môi trường khó khăn, nơi việc gặp gỡ bạn tình là hiếm hoi.
Con non sinh sống ở tầng nước nông, hình dạng tròn trịa khiến các nhà khoa học trong hơn 80 năm trước đây nhầm lẫn chúng là một loài hoàn toàn khác.
Hiếm gặp và còn nhiều bí ẩn
Vì sinh sống ở độ sâu hơn 1.200 m, cá kính viễn vọng Ấn Độ chỉ được ghi nhận trực tiếp trong tự nhiên hai lần cho tới nay. Hầu hết các nghiên cứu hiện tại dựa trên mẫu cá bị mắc vào lưới đánh cá.
Hiện chưa có ước tính chính xác về quy mô quần thể, và loài này không nằm trong danh sách các loài cần bảo tồn của IUCN. Tuy nhiên, việc hiểu rõ hơn về sinh thái và khả năng thích nghi của chúng sẽ cung cấp những góc nhìn mới về sự đa dạng sinh học ở những vùng biển sâu nhất.
Với những đặc điểm sinh học độc đáo và môi trường sống khắc nghiệt, cá kính viễn vọng Ấn Độ tiếp tục là đề tài thu hút các nhà nghiên cứu đại dương, hứa hẹn sẽ còn nhiều khám phá bất ngờ trong tương lai.