Nội dung chính
Việc xây dựng chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ chuối tại Đồng Nai đang giúp nông dân xóa bỏ nỗi lo bị thương lái bẻ kèo, đảm bảo đầu ra ổn định cho xuất khẩu.
Trong bối cảnh thị trường nông sản biến động không ngừng, câu chuyện của những nhà vườn tại Đồng Nai là minh chứng rõ nét cho sự chuyển dịch từ tư duy “làm nông tự phát” sang “kinh doanh nông nghiệp chuyên nghiệp”. Với quy mô khoảng 21.000ha và sản lượng hằng năm vượt mốc 900.000 tấn, tỉnh Đồng Nai đã định vị được vị thế vững chắc, trong đó 80% sản lượng được dành riêng cho xuất khẩu, chủ yếu là thị trường Trung Quốc.
Thay đổi tư duy: Từ canh tác tự phát đến chuẩn mực quốc tế
Tại các vùng trồng trọng điểm như Bàu Hàm, Gia Kiệm hay Thành Sơn, nông dân không còn chạy theo số lượng mà tập trung tuyệt đối vào chất lượng. Để thâm nhập vào thị trường tỷ dân, tiêu chuẩn về hình thức và an toàn thực phẩm được đặt lên hàng đầu.
Bà Nguyễn Thị Nghiệm, một nông dân tại xã Bàu Hàm, chia sẻ rằng để chuối có thể “vượt biên”, trái chuối phải đạt độ bóng, đẹp và tuyệt đối không bị nấm bệnh. Điều này đòi hỏi một quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt từ khâu bón phân đến phòng trừ sâu bệnh. Khi sản phẩm đạt chuẩn, giá trị thương phẩm tăng cao, giúp người dân dễ dàng tiếp cận với các doanh nghiệp xuất khẩu uy tín.
Chiến lược cải tạo đất và quản lý dinh dưỡng bền vững
Chia sẻ về kinh nghiệm thực tế, ông Sầm A Sáng nhấn mạnh việc quản lý độ pH của đất là yếu tố sống còn đối với cây chuối. Đối với những vùng đất đã bạc màu, ông áp dụng công thức: Rải vôi định kỳ 1 lần vào đầu mùa mưa + Tăng cường phân vi sinh + Bổ sung phân hữu cơ. Việc giảm dần sự phụ thuộc vào phân hóa học không chỉ giúp bộ rễ khỏe mạnh, hạn chế nấm bệnh mà còn tạo ra môi trường đất tơi xốp, bền vững cho nhiều vụ thu hoạch.
Hợp tác xã – “Tấm khiên” phòng thủ trước rủi ro thị trường
Nỗi ám ảnh lớn nhất của nông dân chính là tình trạng bị “bẻ kèo” – khi thương lái bỏ cọc hoặc từ chối thu mua lúc giá rớt. Để giải quyết bài toán này, mô hình Hợp tác xã (HTX) đã trở thành giải pháp cứu cánh, đóng vai trò là cầu nối pháp lý bảo vệ quyền lợi người sản xuất.
Ông Trần Ngọc Tú, Giám đốc HTX Thương mại Dịch vụ Nông nghiệp Trảng Bom, hiện quản lý chuỗi liên kết trên 350ha với 32 thành viên, cung ứng khoảng 100 tấn chuối (5 container) mỗi ngày. Ông khẳng định, khi tham gia HTX, nông dân được bảo vệ bởi các hợp đồng kinh tế minh bạch, loại bỏ hoàn toàn tình trạng bị ép giá hay bỏ cọc.
Hơn thế nữa, HTX còn là đơn vị giám sát quy trình sản xuất chuẩn quốc tế, từ việc ghi chép nhật ký nông vụ đến kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Đây chính là “giấy thông hành” quan trọng nhất để trái chuối Đồng Nai tự tin tiến vào các thị trường khắt khe.
Tầm nhìn dài hạn: Minh bạch nguồn gốc và đa dạng hóa thị trường
Số liệu từ bà Liêu A Kiều, Giám đốc Công ty TNHH Quốc tế Kelly Swangle, cho thấy một tín hiệu đầy lạc quan: năm 2026, sản lượng xuất khẩu chuối tăng hơn 20% và giá trị tăng khoảng 30% so với cùng kỳ. Kết quả này đến từ việc hình thành chuỗi giá trị khép kín: Sản xuất $rightarrow$ Thu hoạch $rightarrow$ Đóng gói $rightarrow$ Xuất khẩu.
Theo bà Lê Thị Ánh Tuyết, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đồng Nai, tỉnh đang đẩy mạnh số hóa nông nghiệp thông qua nhật ký điện tử và chuẩn hóa mã số vùng trồng. Dù Trung Quốc vẫn là thị trường chủ lực, nhưng việc hiện diện tại Hàn Quốc, Nhật Bản và Malaysia cho thấy tiềm năng đa dạng hóa, giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.
Góc nhìn chuyên gia: Sự bứt phá của ngành chuối Đồng Nai không đến từ may mắn mà từ sự thay đổi trong tư duy quản trị. Khi nông dân ngừng xem việc trồng trọt là một “ván cược” và bắt đầu coi đó là một quy trình sản xuất công nghiệp có kiểm soát, họ sẽ nắm thế chủ động trong cuộc chơi giá cả. Việc thượng tôn hợp đồng và gắn kết chặt chẽ với HTX chính là chìa khóa để nông nghiệp Việt Nam thoát khỏi vòng xoáy “được mùa mất giá”.
Bạn đánh giá thế nào về mô hình liên kết HTX trong nông nghiệp hiện nay? Hãy chia sẻ ý kiến hoặc đặt câu hỏi về kỹ thuật canh tác chuối xuất khẩu ngay dưới phần bình luận!