Nội dung chính
Đau nhức xương khớp ở người cao tuổi không chỉ là dấu hiệu lão hoá; nếu luôn dùng thuốc giảm đau, đó có thể là tiếng kêu cứu của hệ xương đang suy yếu.
Loãng xương và những dấu hiệu cảnh báo
Loãng xương thường không gây đau cho đến khi gãy xương xảy ra. Tuy nhiên, nhiều người cao tuổi cảm nhận những cơn đau âm ỉ dọc xương đùi, cẳng chân, lưng, và thường tự ý dùng thuốc giảm đau để “cắt” triệu chứng. Đau nhức kéo dài, đặc biệt vào mùa lạnh hoặc khi cúi người, có thể là dấu hiệu gãy xương lún hoặc suy giảm mật độ xương.
Theo Viện Quốc gia về Viêm khớp, Cơ xương và Da Mỹ (NIAMS), loãng xương được gọi là “bệnh thầm lặng” vì thường không có triệu chứng cho tới khi gãy xương. Khi gãy đốt sống, bệnh nhân có thể gặp đau lưng dữ dội, giảm chiều cao hoặc thay đổi tư thế (gù lưng).
Tầm soát và chẩn đoán sớm
IOF (Tổ chức Loãng xương Quốc tế) ước tính có một ca gãy xương mỗi 22 giây trên toàn cầu ở nhóm trên 50 tuổi, và tới 70% gãy đốt sống không được phát hiện vì bệnh nhân nhầm lẫn với mỏi cơ. Vì vậy, nếu có các dấu hiệu như đau lưng dai dẳng, giảm chiều cao, hoặc lưng bắt đầu còng, người bệnh không nên tự kết luận “đó là tuổi già”.
Khuyến nghị: phụ nữ từ 65 tuổi trở lên, hoặc phụ nữ dưới 65 tuổi có nguy cơ cao, nên được tầm soát mật độ xương (DXA). Kết quả không chỉ xác định có loãng xương hay không mà còn giúp bác sĩ tính toán nguy cơ gãy xương và lựa chọn chiến lược điều trị phù hợp.
Điều trị: từ giảm đau đến thuốc sinh học
Thuốc giảm đau vẫn cần thiết để kiểm soát triệu chứng, đặc biệt khi cơn đau ảnh hưởng tới sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu chỉ “cắt” đau mà không giải quyết nguyên nhân gốc – mật độ xương giảm – bệnh sẽ tiếp tục tiến triển.
Bác sĩ Nguyễn Thị Vân, khoa Cơ Xương Khớp, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, nhấn mạnh: “Việc chỉ tập trung vào giảm đau có thể làm chậm chẩn đoán, trong khi loãng xương vẫn tiến triển và tăng nguy cơ gãy xương.”
Trong những năm gần đây, thuốc sinh học Denosumab đã được chứng minh là lựa chọn hiệu quả cho bệnh nhân có nguy cơ gãy xương cao hoặc không thể dùng thuốc đường uống. Denosumab được tiêm dưới da mỗi 6 tháng, đã được áp dụng tại hơn 80 quốc gia (Mỹ, Canada, Úc, Thụy Sĩ, Nhật Bản, Hàn Quốc…) với hiệu quả giảm nguy cơ gãy xương và an toàn cao.
Lời khuyên cho người cao tuổi
1. Đừng tự ý dùng thuốc giảm đau lâu dài mà không khám bác sĩ.
2. Khi có bất kỳ cơn đau lưng, giảm chiều cao hoặc thay đổi tư thế, hãy đo mật độ xương và chụp X-quang cột sống.
3. Nếu kết quả cho thấy loãng xương, thảo luận với bác sĩ về các phương pháp điều trị: canxi + vitamin D, bisphosphonate hoặc Denosumab tùy theo tình trạng sức khỏe.
4. Duy trì chế độ ăn giàu canxi, tập luyện thể dục nhẹ nhàng (đi bộ, yoga) và tránh hút thuốc, uống rượu quá mức.
Việc nhận diện sớm và can thiệp kịp thời sẽ giảm đáng kể nguy cơ gãy xương, bảo vệ chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi.