Doanh nghiệp phát hành tài sản mã hoá hạch toán giống vay vốn: Hướng dẫn chi tiết theo dự thảo Thông tư 2026

Doanh nghiệp phát hành tài sản mã hoá phải hạch toán như vay vốn, theo dự thảo Thông tư của Bộ Tài chính, chuẩn hoá báo cáo tài chính trong thị trường tiền mã hoá.

Mục tiêu và phạm vi áp dụng của dự thảo Thông tư

Dự thảo Thông tư do Bộ Tài chính công bố nhằm cung cấp khung kế toán chuẩn cho các tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hoá, thực hiện Nghị quyết 05/2025 của Chính phủ. Nội dung hướng dẫn sẽ có hiệu lực từ năm tài chính 2026, đồng thời hỗ trợ giai đoạn thí điểm.

Ba nhóm đối tượng chính

• Nhà cung cấp dịch vụ: bao gồm các doanh nghiệp vận hành sàn giao dịch, lưu ký, và nền tảng phát hành tài sản mã hoá.
• Doanh nghiệp phát hành: các đơn vị thực hiện chào bán và phát hành tài sản mã hoá qua nền tảng được cấp phép.
• Nhà đầu tư tổ chức: các pháp nhân thành lập theo luật Việt Nam tham gia đầu tư tài sản mã hoá.

Quy định về tách biệt tài sản và hạch toán cho nhà cung cấp dịch vụ

Để bảo vệ quyền lợi khách hàng, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ lưu ký phải duy trì sổ sách chi tiết theo từng khách hàng, từng loại tài sản và từng khoản phải thu. Điều này giúp ngăn chặn việc trộn lẫn tài sản của khách hàng với tài sản của doanh nghiệp.

Ghi nhận doanh thu và phí dịch vụ

Mọi nguồn thu từ phí lưu ký, quản lý tài sản hoặc chuyển giao tài sản mã hoá phải được ghi nhận riêng biệt trong doanh thu hoạt động nghiệp vụ, đảm bảo tính minh bạch và dễ kiểm soát.

Cách hạch toán cho doanh nghiệp phát hành tài sản mã hoá

So sánh với hoạt động vay vốn

Theo dự thảo, doanh nghiệp phát hành tài sản mã hoá sẽ ghi nhận các khoản vay và nợ phải trả tương tự như vay vốn truyền thống: ghi nhận tiền nhận được khi phát hành, ghi giảm khi trả lại hoặc khi tài sản được chuyển giao cho nhà đầu tư.

Kế toán tự doanh tài sản mã hoá

Đối với hoạt động tự doanh, doanh nghiệp phải ghi nhận doanh thu và chi phí như trong kinh doanh chứng khoán. Đồng thời, cần mở sổ chi tiết các loại tài sản tự doanh đang nắm giữ và lập dự phòng rủi ro tương đương với công ty chứng khoán.

Hạch toán cho nhà đầu tư tổ chức

Nguyên tắc đầu tư tài chính

Nhà đầu tư tổ chức sẽ áp dụng nguyên tắc đầu tư tài chính, phân loại tài sản dựa trên mục đích và thời gian nắm giữ (ngắn hạn, dài hạn). Các khoản đầu tư sẽ được ghi nhận ở mục tài sản tài chính, kèm theo đánh giá công bằng giá trị (fair value) theo chuẩn IFRS.

Thời gian áp dụng và triển khai thực tiễn

Thông tư dự kiến sẽ có hiệu lực từ năm tài chính 2026, đồng thời sẽ được triển khai đồng thời với giai đoạn thí điểm thị trường tài sản mã hoá. Các doanh nghiệp cần chuẩn bị hệ thống kế toán, đào tạo nhân sự và cập nhật phần mềm kế toán để đáp ứng yêu cầu mới.