Nội dung chính
Việc tàu Hải quân Mỹ lần đầu tiên vượt eo biển Hormuz bất chấp những lời cảnh báo gay gắt từ Tehran đã đánh dấu một bước ngoặt quân sự đầy rủi ro trong cuộc xung đột.
Theo thông tin từ phóng viên Barak Ravid của trang tin Axios, các quan chức Mỹ xác nhận một số tàu chiến đã di chuyển qua tuyến đường thủy chiến lược này vào ngày 11/3. Đây là động thái gây sốc bởi kể từ khi chiến sự giữa Mỹ và Iran bùng nổ vào ngày 28/2, các tàu Hải quân Mỹ gần như không xuất hiện tại khu vực này.
Cuộc đối đầu nghẹt thở và những tuyên bố trái ngược
Điểm đáng chú ý trong chiến dịch lần này là sự thiếu hụt hoàn toàn trong phối hợp giữa Washington và Tehran. Trong khi các cuộc đàm phán tại Islamabad (Pakistan) vẫn đang diễn ra nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình, thì trên thực địa, sự căng thẳng lại leo thang đến đỉnh điểm.
Truyền hình nhà nước Iran đưa tin, Tehran đã phát đi lời cảnh báo đanh thép tới một tàu quân sự Mỹ, khẳng định sẽ tiến hành tấn công trong vòng 30 phút nếu con tàu cố tình vượt qua eo biển. Một quan chức quân sự cấp cao của Iran cho rằng tàu Mỹ đã phải rút lui sau lời đe dọa này. Tuy nhiên, ngay sau đó, phía Iran lại thay đổi thái độ bằng cách phủ nhận hoàn toàn việc có bất kỳ tàu Mỹ nào đi qua Hormuz.
Ở phía ngược lại, Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như đã ngầm xác nhận chiến dịch này khi tuyên bố quân đội Mỹ đã bắt đầu quá trình “dọn sạch” eo biển Hormuz. Thuật ngữ “dọn sạch” (clearing) trong ngôn ngữ quân sự thường ám chỉ việc thiết lập lại quyền kiểm soát và loại bỏ các chướng ngại vật hoặc mối đe dọa trên tuyến đường.
Vì sao eo biển Hormuz là “yết hầu” của năng lượng toàn cầu?
Để hiểu tại sao một cuộc di chuyển tàu chiến lại gây chấn động toàn cầu, cần nhìn vào vị trí địa lý và giá trị kinh tế của eo biển Hormuz. Đây là điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km giữa Iran và Oman.
Dưới góc độ chuyên gia năng lượng, Hormuz không chỉ là một con đường, mà là “động mạch chủ” với các thông số đáng kinh ngạc:
- Lưu lượng khổng lồ: Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khoảng 20 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu mỏ vận chuyển qua đây mỗi ngày, chiếm gần 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu.
- Cấu trúc dễ tổn thương: Hai tuyến hàng hải chính chỉ rộng khoảng 3,2km mỗi tuyến, khiến các siêu tàu chở dầu trở thành mục tiêu dễ bị tấn công và khó xoay xở.
- Sự phụ thuộc khu vực: Châu Á (Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc) là nhóm tiêu thụ chính. Trong khi đó, Châu Âu phụ thuộc nặng nề vào lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Qatar đi qua tuyến này.
Hệ lụy từ lệnh phong tỏa của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC)
Kể từ ngày 2/3, khi IRGC tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz và cấm tàu Mỹ cùng các đồng minh đi qua, giao thương thương mại tại đây gần như đóng băng. Điều này đã đẩy thị trường năng lượng vào trạng thái biến động cực độ.
Các nhà phân tích chiến lược nhận định rằng, do thiếu các phương án thay thế quy mô lớn (đường ống dẫn dầu của Saudi Arabia và UAE không đủ công suất bù đắp), cú sốc cung ứng lần này có thể là nghiêm trọng nhất kể từ những cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970. Việc Mỹ quyết định đưa tàu chiến vượt eo biển không chỉ là một động thái quân sự, mà còn là nỗ lực phá vỡ thế phong tỏa để ổn định tâm lý thị trường.
Góc nhìn chuyên gia: Việc Mỹ chọn thời điểm vượt eo biển khi đàm phán tại Islamabad đang diễn ra cho thấy một chiến lược “vừa đấm vừa xoa”. Washington muốn tạo áp lực tối đa lên Tehran, chứng minh rằng lệnh phong tỏa của Iran là không hiệu quả, từ đó buộc Iran phải nhượng bộ trên bàn đàm phán.
Liệu hành động “dọn sạch” eo biển của Mỹ sẽ dẫn đến một thỏa thuận mới hay sẽ châm ngòi cho một cuộc đụng độ trực diện trên biển? Chúng ta hãy cùng theo dõi các diễn biến tiếp theo tại khu vực Trung Đông.
Bạn đánh giá thế nào về chiến lược quân sự này của Mỹ? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới!