Thỏa thuận thương mại xuyên Đại Tây Dương đang đứng trước nguy cơ bế tắc khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra lời đe dọa áp thuế lên 8 nước EU vì tranh chấp Greenland.

Trump đưa ra mức thuế mới và phản ứng của EU

Vào ngày 17/1, Trump công bố sẽ áp thuế 10% lên mọi hàng hoá nhập khẩu từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan, bắt đầu từ 1/2. Nếu căng thẳng không giảm, mức thuế sẽ tăng lên 25% vào ngày 1/6. Đây là biện pháp trả đũa sau khi EU phản đối các kế hoạch khai thác tài nguyên ở Greenland.

Hệ lụy đối với thỏa thuận thương mại EU‑Mỹ

Động thái của Trump đã khiến Nghị viện Châu Âu cân nhắc “đóng băng” việc phê chuẩn thỏa thuận thương mại đã ký vào tháng 7/2025 giữa ông và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. Chủ tịch EPP Manfred Weber nhấn mạnh: “Căng thẳng hiện tại khiến chúng tôi không thể đồng ý cho thỏa thuận này vào thời điểm này.”

Các nhóm nghị sĩ S&D, Renew và Đảng Xanh – thành phần lớn trong liên minh cầm quyền của von Leyen – cũng đã đề xuất hoãn việc thông qua thỏa thuận trong những tuần tới.

Tiếng nói từ phía nghị sĩ

Karin Karlsbro, nghị sĩ Thụy Điển thuộc nhóm Renew, cho rằng không còn khả năng nhận được đa số ủng hộ trong Nghị viện. “Tôi không thấy khả năng nào để Nghị viện bật đèn xanh cho thỏa thuận thuế quan này,” bà nói.

Chi tiết thỏa thuận và thời gian biểu

Theo thỏa thuận, Mỹ sẽ giảm thuế nhập khẩu từ EU xuống còn 15%, trong khi EU sẽ không áp thuế đối với hàng hoá Mỹ. Dự kiến Nghị viện EU sẽ bỏ phiếu vào ngày 26/1 để quyết định việc dỡ bỏ thuế đối với các sản phẩm công nghiệp của Mỹ – một yếu tố then chốt của thỏa thuận.

EU chuẩn bị công cụ “bazooka” để phản kháng

Để đối phó với áp lực thương mại, EU đang xem xét kích hoạt công cụ “bazooka” (Anti‑Coercion Instrument). Công cụ này cho phép EU áp dụng các biện pháp trừng phạt như hạn chế đầu tư, loại trừ đối tác khỏi các chương trình mua sắm công và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Bernd Lange, Chủ tịch Ủy ban Thương mại của Nghị viện EU, ủng hộ việc sử dụng “bazooka” nếu chính sách thương mại bị biến thành công cụ gây sức ép chính trị. “Chúng tôi cần khởi động ngay quy trình điều tra và chuẩn bị các biện pháp đáp trả,” ông nhấn mạnh.

Những gì các nhà phân tích dự đoán

Theo WTO, thương mại song phương giữa Mỹ và EU trị giá hơn 1 nghìn tỷ USD mỗi năm. Nếu thỏa thuận bị trì hoãn, các doanh nghiệp cả hai bên có thể mất tới 5% doanh thu dự kiến, tương đương hơn 50 tỷ USD.

Chuyên gia thương mại của Viện Nghiên cứu Kinh tế Quốc tế (IEM) cho rằng việc EU kích hoạt “bazooka” sẽ tạo ra một “vòng xoáy trả đũa” nguy hiểm, nhưng cũng là lời cảnh báo mạnh mẽ để Trump xem xét lại chính sách.

Trong bối cảnh này, các nhà lãnh đạo EU – bao gồm von Leyen và Chủ tịch Hội đồng Antonio Costa – đã lên tiếng phản đối quyết liệt, khẳng định rằng các hành động đơn phương của Mỹ sẽ “làm suy yếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương và có nguy cơ dẫn đến vòng xoáy nguy hiểm”.

Liệu thỏa thuận thương mại Mỹ‑EU có thể được cứu vãn? Các nhà hoạch định chính sách đang theo dõi chặt chẽ mọi diễn biến, và quyết định cuối cùng sẽ phụ thuộc vào khả năng thương lượng và mức độ sẵn sàng sử dụng các biện pháp trừng phạt của EU.

Hãy theo dõi bản tin để không bỏ lỡ những cập nhật mới nhất về cuộc tranh luận thương mại này.