Khoai xéo – món ăn vặt gắn liền với tuổi thơ, nay đã biến thành đặc sản được săn lùng ở các khu đô thị với giá lên tới 120.000 đồng/kg.

1. Nguồn gốc và lịch sử của khoai khô, khoai xéo

Trong thời kỳ khó khăn của miền Trung, khoai lang không chỉ là nông sản mà còn là “củ dự trữ” quan trọng, giúp người dân vượt qua mùa bão, hạn hán. Trên những mảnh đất cát khô, cây khoai phát triển mạnh, cho củ to, bột dày, vị vừa bùi vừa ngọt – đặc trưng duy nhất của khoai miền Trung.

2. Quy trình chế biến truyền thống

Khoai thu hoạch phải được xử lý ngay trong vòng vài ngày, nếu để lâu sẽ bị sùng, mốc. Củ khoai được gọt lớp vỏ mỏng, rửa sạch, cắt lát mỏng và phơi dưới nắng gắt cho đến khi khô trắng, giòn tan. Quá trình này tốn công sức nhưng tạo ra nguyên liệu bảo quản lâu dài, có thể để trong chum, vại suốt năm.

Từ khoai khô, người Nghệ An sáng tạo ra món khoai xéo – một món ăn đơn giản chỉ cần khoai khô, gạo nếp và các loại đậu (đậu xanh, đậu đen, đậu đỏ). Nguyên liệu được nấu chung với lượng nước vừa đủ, sau khi chín người nấu dùng đũa “xéo” mạnh tay để tạo độ dẻo, tơi, nhuyễn đặc trưng.

3. Khoai xéo – Từ món “cứu đói” thành đặc sản đô thị

Ngày nay, khi mức sống đã cải thiện, khoai xéo không còn là món ăn khẩn cấp mà trở thành đặc sản được ưa chuộng trên các chợ mạng và chợ chung cư. Giá bán dao động 35.000‑40.000 đồng cho hộp 400 g, trong khi gói 1 kg có giá khoảng 100.000‑120.000 đồng.

4. Yếu tố quyết định chất lượng và giá cả

Chìa khóa để nấu được nồi khoai xéo thơm ngon là lựa chọn khoai khô chất lượng: khô ráo, không mốc, không có mùi hà. Một lô khoai kém sẽ làm mất đi hương vị đặc trưng và uy tín của người bán.

Nhiều tiểu thương thu gom khoai khô từ các tỉnh miền Trung với giá 50.000‑80.000 đồng/kg. So với khoai tươi, khoai khô có giá cao hơn do phải trải qua các công đoạn chọn củ, sơ chế, cắt lát và phơi nắng – một chuỗi công việc tốn thời gian và công sức.

5. Câu chuyện thực tiễn từ người bán hàng – Chị Minh

Chị Minh, người bán khoai xéo tại chợ chung cư phường Thanh Liệt, Hà Nội, chia sẻ: “Khoai khô không khó mua nhưng việc chọn lựa rất quan trọng; nếu phơi không kỹ, bị mốc hay ám mùi, khách sẽ chê ngay và mất uy tín. Vì vậy, tôi phải nhờ người thân ở Nghệ An gom khoai từ các hộ trong xóm, chọn củ ngon, làm cẩn thận rồi mới đóng gói bán. Hai năm gần đây, khoai khô bán rất chạy, được nhiều khách khen. Giá khoai khô cao hơn khoai tươi do tốn công sơ chế, phơi nhiều nắng”.

Để đáp ứng nhu cầu của 50‑60 khách mỗi buổi sáng, chị Minh phải chuẩn bị nguyên liệu từ chiều hôm trước và bắt đầu nấu từ 3 h sáng. Quá trình nấu cần giám sát chặt chẽ để tránh cháy, bảo toàn hương thơm bùi bùi của khoai và đậu.

Kết luận

Khoai xéo không chỉ là món ăn vặt truyền thống mà còn là minh chứng cho sức mạnh của sáng tạo ẩm thực – biến một nguyên liệu “cứu đói” thành đặc sản đô thị được săn lùng. Nếu bạn muốn trải nghiệm hương vị đậm đà, hãy lựa chọn khoai khô chất lượng và tự tay nấu một nồi khoai xéo thơm ngon ngay tại nhà.

Bạn đã từng thử món khoai xéo chưa? Hãy chia sẻ cảm nhận của mình trong phần bình luận và đừng quên theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều công thức ẩm thực độc đáo!