Đêm đến, anh vẫn kiên trì đứng lớp, mang ánh sáng chữ tới những bản cao khó khăn. Giữa giá rét của mùa đông và mưa rừng dữ dội, con đường đất gập ghềnh từ Đồn Biên phòng Mường Lạn dẫn tới các bản Huổi Pá, Huổi Men, Nong Phụ trở thành thử thách không thể tránh khỏi. Nhưng ánh đèn pin của người lính biên phòng vẫn rực rỡ, chiếu sáng từng bước chân trên đỉnh núi, dẫn lối tới lớp học nhỏ nơi “con chữ” đang chờ được thắp lên.

Hành trình dạy chữ trên dãy núi biên giới

Sinh năm 1992, người dân tộc Lào, Thiếu tá Vì Văn Liêm hiện là Phó Đội trưởng Đội Vũ trang, Đồn Biên phòng Mường Lạn, tỉnh Sơn La – một khu vực có gần 55 km đường biên giới giáp Lào và trên 98% dân cư là các dân tộc thiểu số. Đối với anh, việc xóa mù chữ không chỉ là truyền đạt kiến thức, mà còn là công cụ để truyền tải chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước tới những người dân xa xôi.

Thực trạng và thách thức

Từ năm 2019, khi chương trình xóa mù chữ được triển khai, Thiếu tá Liêm đã đề xuất và xung phong mở lớp học tại các bản cao. Lớp học diễn ra từ 19:00 đến 21:30, kéo dài 6 năm, duy trì 5 lớp với gần 220 học viên. Đa phần học viên là phụ nữ từ 15 đến 65 tuổi, vừa làm đồng áng, vừa chăm lo gia đình.

Những khó khăn chồng chất: đường đất trơn trượt mùa mưa, học viên không thể đến lớp đều đặn vì ngủ lán nương, ngôn ngữ địa phương chưa đồng nhất, và thậm chí còn tồn tại tư tưởng trọng nam khinh nữ khiến phụ nữ ngại ngùng. Tuy nhiên, Thiếu tá Liêm luôn kiên trì, giảng lại bằng tiếng dân tộc khi cần thiết, và luôn nhắc nhở mình “mưa dầm thấm lâu”.

Mô hình lớp học ban đêm

Chi phí gần như không có; sách vở, dụng cụ học tập chủ yếu do Phòng Giáo dục và Đào tạo cùng Đồn Biên phòng quyên góp. Lớp học không chỉ dạy đọc, viết, tính toán mà còn truyền đạt kiến thức về pháp luật, an ninh trật tự và các chính sách hỗ trợ nông nghiệp.

Tác động tích cực tới cộng đồng

Sau khi hoàn thành lớp học, học viên đã có thể đọc, viết, tính toán và một số người mở quán tạp hóa nhỏ, tạo nguồn thu nhập cho gia đình. Một bà ở bản Huổi Men chia sẻ: “Trước không biết chữ, nhìn giấy tờ gì cũng sợ. Giờ viết được, đọc được, chúng tôi tự tin lắm. Đi vay vốn hay làm ăn, không còn lo bị ai lừa.”

Nhờ việc xóa mù chữ, lực lượng Biên phòng có thể truyền tải hiệu quả các chính sách, giảm khoảng cách thông tin giữa miền xuôi và miền ngược, đồng thời tạo nền tảng cho thế hệ trẻ tiếp tục học lên, trở thành nguồn nhân lực địa phương.

Những thành tựu và lời cảm ơn

Thiếu tá Liêm đã nhận được nhiều tấm bằng khen từ Bộ Dân tộc và Tôn giáo, UBND tỉnh Sơn La, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và Trung ương Hội LHTN Việt Nam. Tuy nhiên, phần thưởng lớn nhất đối với anh vẫn là ánh mắt tự tin của học trò, tiếng “ê a” vang lên trong lớp học đêm và niềm tin mà bà con trao gửi.

Những “con chữ” ấy sẽ tiếp tục đồng hành cùng bước chân tuần tra của người lính biên phòng, góp phần giữ gìn bình yên và phát triển bền vững cho vùng biên giới.

Sơn Hào