Nội dung chính
Việc Hải quân Mỹ quyết định loại biên tàu ngầm USS Boise sau khi tiêu tốn 800 triệu USD đại tu là một bài học đắt giá về quản lý ngân sách và chiến lược hạm đội.
Quyết định chấm dứt hoạt động của chiến hạm này không đơn thuần là việc loại bỏ một khí tài cũ, mà là một động thái chiến lược nhằm tối ưu hóa nguồn lực trong bối cảnh đối đầu quân sự hiện đại. Theo Đô đốc Daryl Caudle, Tư lệnh Hải quân Mỹ, đây là kết quả của một quá trình phân tích dữ liệu khắt khe nhằm tái phân bổ lực lượng lao động tay nghề cao vào những ưu tiên cấp thiết hơn.
Nghịch lý “đập đi xây lại”: Chi phí khổng lồ nhưng hiệu quả thấp
Câu chuyện của USS Boise là một ví dụ điển hình về cái bẫy chi phí chìm trong bảo trì quân sự. Hải quân Mỹ đã chi khoảng 800 triệu USD cho dự án đại tu, nhưng thực tế mới chỉ hoàn thành vỏn vẹn 22% khối lượng công việc. Điều đáng nói là con số ước tính để đưa con tàu này trở lại hoạt động đã vọt lên mức 3 tỷ USD.
Để dễ hình dung, Bộ trưởng Hải quân Mỹ John Phelan đã đưa ra một phép so sánh sắc bén: chi phí đại tu USS Boise hiện chiếm tới 65% giá trị đóng mới một tàu ngầm lớp Virginia hiện đại. Tuy nhiên, điểm mấu chốt nằm ở giá trị sử dụng. Nếu tiếp tục đổ tiền vào, USS Boise cũng chỉ có thể vận hành thêm vài năm ngắn ngủi trước khi thực sự lỗi thời. Trong quản trị chiến lược, đây chính là thời điểm phải chấp nhận “cắt lỗ” để tránh lãng phí nguồn lực quốc gia.
Hành trình “mắc kẹt” 10 năm trong xưởng đóng tàu
USS Boise đã trải qua một giai đoạn suy kiệt kéo dài. Mặc dù kế hoạch sửa chữa được vạch ra từ năm 2013, nhưng thực tế triển khai là một chuỗi những sự trì hoãn do thiếu hụt cơ sở hạ tầng xưởng đóng tàu. Kể từ chuyến hải trình cuối cùng vào tháng 1/2015, chiến hạm này gần như “đóng băng” trong cảng.
- Năm 2016: Bị đánh giá là không còn khả năng hoạt động bình thường.
- Năm 2017: Bị tước chứng nhận khả năng lặn (một tổn thất nghiêm trọng đối với một tàu ngầm).
- Giai đoạn 2018-2021: Di chuyển qua lại giữa cảng nhà ở Virginia và xưởng Newport News do xung đột ưu tiên ngân sách.
- Năm 2024: Hợp đồng đại tu toàn diện cuối cùng mới được ký kết, nhưng quá muộn để xoay chuyển tình thế.
Nếu tiếp tục theo đuổi mục tiêu đưa tàu trở lại biên chế vào năm 2029, USS Boise sẽ dành hơn 1/3 vòng đời chỉ để nằm trong xưởng sửa chữa. Điều này cho thấy sự thiếu hụt trầm trọng trong năng lực hậu cần và bảo trì của ngành đóng tàu Mỹ hiện nay.
Chiến lược chuyển dịch: Từ lớp Los Angeles sang Virginia và Columbia
USS Boise thuộc lớp tàu ngầm tấn công nhanh Los Angeles, được đóng năm 1988 và biên chế năm 1992. Về mặt kỹ thuật, đây từng là một “quái vật” dưới lòng đại dương với động cơ hạt nhân và kho vũ khí đa dạng: từ ngư lôi Mark 48, tên lửa hành trình Tomahawk, tên lửa diệt hạm Harpoon đến các loại thủy lôi Mark 60, 67.
Tuy nhiên, thời đại đã thay đổi. Mỹ đã chế tạo 62 chiếc lớp Los Angeles (giá trị tương đương 1,9 tỷ USD/chiếc tính theo tỷ giá 2024), nhưng đến năm 2025 chỉ còn 23 chiếc hoạt động. Việc loại biên những con tàu cũ nát như USS Boise là bước đi tất yếu để nhường chỗ cho lớp Virginia với năng lực tàng hình và tác chiến vượt trội, cũng như lớp Columbia thế hệ mới.
Góc nhìn chuyên gia: Bài học về sự dũng cảm trong quản trị
Trong quân sự, việc từ bỏ một vũ khí đã gắn bó lâu năm thường gặp phải nhiều rào cản về tâm lý và chính trị. Tuy nhiên, quyết định của Hải quân Mỹ đối với USS Boise cho thấy một tư duy quản trị hiện đại: Ưu tiên năng lực thực chiến hơn là duy trì số lượng trên giấy tờ.
Việc dồn toàn lực cho các chương trình đóng mới tàu ngầm lớp Virginia và Columbia không chỉ giúp tăng cường hỏa lực mà còn giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực tay nghề cao đang gây tắc nghẽn tại các xưởng đóng tàu. Khi một tài sản không còn khả năng mang lại lợi thế chiến thuật tương xứng với chi phí duy trì, việc loại biên là lựa chọn thông minh nhất.
Liệu việc chấp nhận mất 800 triệu USD có phải là thất bại, hay đó là khoản phí để Mỹ nhận ra sai lầm trong chiến lược bảo trì cũ? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn về vấn đề này ở phần bình luận phía dưới.