Nội dung chính
Thị trường việc làm Mỹ 2025 đang rơi vào bẫy sâu
Chỉ trong năm 2025, Mỹ tạo thêm 584.000 việc làm mới – con số gấp ba lần thấp hơn mức trung bình hơn 2 triệu trong hai năm trước. Dữ liệu mới nhất của Cục Thống kê Lao động (BLS) cho thấy mức tăng trung bình chỉ 48.000 việc làm mỗi tháng sau khi điều chỉnh, trong khi các tháng 10 và 11 đã bị chỉnh giảm mạnh hơn dự báo ban đầu.
Những con số đáng chú ý
- Tháng 10: từ mất 105.000 việc làm được điều chỉnh thành mất 173.000.
- Tháng 11: tăng 64.000 việc làm giảm còn 56.000.
- Tỷ lệ thất nghiệp giảm nhẹ xuống 4,4% vào tháng 12, nhưng phần lớn do các điều chỉnh kỹ thuật của BLS.
“Hiệu quả” – tôn giáo mới của giới chủ
Theo Business Insider, từ năm 2025 “hiệu quả” đã biến thành một tôn giáo trong các công ty công nghệ. Những ông trùm như Mark Zuckerberg (Meta), Sundar Pichai (Google) và Elon Musk (Tesla, SpaceX) đang dẫn đầu cuộc “đại san phẳng”, loại bỏ các tầng quản lý trung gian và đẩy mạnh áp dụng AI để cắt giảm chi phí.
Chiến lược “đại san phẳng”
Họ tin rằng một bộ máy tinh gọn, kết hợp AI sẽ tăng lợi nhuận cho cổ đông. Thực tế, các công ty lớn như Dell, AT&T, Verizon đã thực hiện đợt sa thải quy mô lớn, đặc biệt ở vị trí quản lý cấp trung và nhân viên văn phòng.
Ảnh hưởng lan rộng tới khu vực công
Không chỉ doanh nghiệp tư nhân, chính phủ Mỹ cũng chịu áp lực. Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) do Elon Musk khởi xướng đã thực hiện việc cắt giảm 265.000 vị trí trong năm, với yêu cầu nhân viên liệt kê nhiệm vụ để đánh giá năng suất.
Những câu chuyện thực tế từ người lao động
Jaqueline Kline, sinh viên mới tốt nghiệp, đã nộp hồ sơ cho hàng trăm vị trí nhưng không nhận được lời mời phỏng vấn. “Tấm bằng đại học từng là tài sản, giờ chỉ là giấy tờ vô giá trị,” cô chia sẻ.
Charley Kim, nhân viên trẻ trong lĩnh vực công nghệ, mô tả: “Được gọi đi phỏng vấn bây giờ khó hơn cả việc vượt qua buổi phỏng vấn.” AI tạo sinh đang viết mã, soạn thảo tài liệu và thậm chí xử lý hành chính, khiến nhu cầu tuyển dụng văn phòng giảm mạnh.
Các chỉ số kinh tế còn đáng chú ý
Mặc dù tổng quan tiêu cực, một số lĩnh vực vẫn tăng trưởng. Bộ Lao động Mỹ ghi nhận tăng việc làm trong dịch vụ ăn uống, y tế và hỗ trợ xã hội vào tháng 12. Tuy nhiên, bán lẻ và sản xuất vẫn là gánh nặng kéo lùi chỉ số chung.
Thu nhập bình quân theo giờ tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước, đạt 37,02 USD – một tín hiệu cho thấy áp lực lạm phát vẫn còn tồn tại, gây khó khăn cho Fed trong việc cân bằng lãi suất.
Nhìn nhận của các chuyên gia
Theo báo cáo McKinsey (tháng 6/2025), gần 80% doanh nghiệp đã áp dụng AI tạo sinh, nhưng phần lớn chưa thấy tác động đáng kể đến lợi nhuận. Elon Musk cũng thừa nhận dự án DOGE “chỉ thành công một chút”.
Kết luận: Cơ hội và rủi ro phía trước
Đối với người lao động, thời kỳ này là “xa xỉ” khi phải chờ đợi kết quả của một canh bạc lớn. Abbey Owens, một người tìm việc, thừa nhận: “Ban đầu tôi có tiêu chuẩn, giờ tôi sẵn sàng nhận bất cứ công việc nào.” Năm 2026 sẽ tiếp tục là giai đoạn đầy bất định khi “hiệu quả” vẫn là bóng ma chi phối quyết định nhân sự từ Washington D.C. tới thung lũng Silicon.